Een gekloonde aap is nog geen gekloond mens

Het klonen van mensen is weer een stap dichterbij nu Chinese onderzoekers erin zijn geslaagd apen te klonen. Wetenschappelijk gezien dan, want ethisch zitten er veel haken en ogen aan.

Volledig scherm
Zhong Zhong aen Hua Hua. © AP

De twee krabbenetende makaken Zhong Zhong en Hua Hu zien er schattig uit. Met hun pluizige kopjes klauteren de aapjes over elkaar heen door de couveuse. Het is voor het eerst gelukt om primaten te klonen. Kopieën van muizen, honden, katten, schapen en paarden bestaan al, maar een kloon van een wezen dat zo dicht bij de mens staat, was er nog niet.

,,Veel mensen zien dat als een eerste stap richting het klonen van de mens. De mens is ook een primaat'', legt stamceldeskundige Christine Mummery van het Leids Universitair Medisch Centrum uit. ,,Tot nu toe was het klonen van een identieke tweeling bij apen heel moeilijk.''

Strikt verboden

Volledig scherm
© AP

De geboorte van de twee aapjes, die nu acht en zes weken oud zijn, betekent volgens Mummery in feite dat er veel minder dieren gebruikt hoeven worden voor medisch onderzoek. ,,Je kunt bijvoorbeeld kijken of een medicijn werkt, door de ene aap het medicijn te geven en de andere niet. Als er een verschil is, dan weet je dat dat door dat medicijn komt en niet door het verschil tussen de dieren. Datzelfde geldt voor een ziekte veroorzakend, erfelijk gen.''

Dat het mogelijk is om apen te klonen, wil in principe zeggen dat het ook zou moeten kunnen bij de mens. ,,Het klonen van apen is gelukt op basis van hele jonge cellen van de foetus. Een volwassen cel heeft nog geen levende kloon opgeleverd. Dat betekent dat het klonen van een volwassen mens niet zo waarschijnlijk is en je gaat een foetus niet klonen.''

Ook is het in de meeste landen strikt verboden om mensen te klonen. ,,Omdat het ethisch niet acceptabel is. Ook is het logistiek heel moeilijk. Denk eens aan al die zwangere vrouwen die je moet hebben voor er een geslaagde kloon uitkomt, dan hebben we het over honderden vrouwen'', aldus Mummery. Een niet al te voor de hand liggend scenario dus.

Levenskansen

Volledig scherm
© AP

De levenskansen van Zhong Zhong en Hua Hu zijn moeilijk in te schatten. Mummery: ,,Ze zijn nog heel jong. De aapjes lijken redelijk gezond, maar ze zijn maar een paar weken oud, dus het moet nog blijken of ze echt zo gezond zijn.''

Een kloon kan wel degelijk oud worden. Eén van de bekendste klonen is het naar de rondborstige zangeres Dolly Parton vernoemde schaap dat in de zomer van 1996 werd geboren, destijds het eerste gekloonde levende wezen ter wereld. Ze stierf wel jonger dan gemiddeld, met 6 jaar. Maar dat was volgens de onderzoekers gewoon pech. ,,Ze werd niet in de wei gezet waar een schaap thuis hoort, maar stond te veel binnen waardoor ze last van haar longen kreeg'', weet Mummery.

Ook bij de twee aapjes is het de vraag hoe hun leven eruit gaat zien. ,,Over het algemeen gesteld hebben proefdieren in laboratoria het niet erg goed'', stelt woordvoerster Petra Timmers van Stichting Aap. ,,Voor zover ik op de beelden kan zien verkeren de aapjes niet in een natuurlijke leefomgeving en zijn er geen volwassen soortgenoten om hen heen om zich veilig bij te voelen. Je ziet op de foto’s dat ze zich aan elkaar vastklampen. Gelukkig hebben ze elkaar nog.''

Kamelen

Volledig scherm
© AP

Volgens Mummery zullen niet veel gekloonde dieren meer volgen. ,,Kamelen zijn ook al gekloond, het gaat om dieren die voor wedstrijden in Saoedi-Arabië worden gebruikt. Je zou kunnen zeggen dat klonen een rijkemensenhobby is. Zo is er in dacht ik Brazilië een heel team polopaarden, gekloond vanwege hun kwaliteiten.''

In Nederland zijn er begin jaren 90 in Nederland koeien gekloond. ,,Maar een hond kloon je niet als je niet heel veel geld hebt. Het is een techniek waar je in principe alle dieren mee kunt klonen, maar het is een kwestie van behoefte. Een rijk iemand wil van een goed polopaard wel een heel team hebben. Er moet motivatie zijn, je gaat niet zomaar klonen.''

Dolly, Snuppy en andere gekloonde dieren

Met de twee identieke Java-apen Zhong Zhong en Hua Hu hebben Chinese wetenschappers een wereldprimeur. Het is voor het eerst dat een primaat uit een niet-embryonale cel wordt gekloond. Een summier overzicht van verschillende andere gekloonde diersoorten:

Schapen: Ineens was ze er: Dolly, het eerste gekloonde schaap ter wereld. Het wollige dier kwam op 5 juli 1996 ter wereld en werd vernoemd naar zangeres Dolly Parton. Ze was het allereerste kloon van een volwassen dier, gemaakt van uierweefsel.

Koeien: De techniek is wellicht al het meest gebruikt voor vee. Noah was de eerste kloon van een koe, maar stierf 48 uur na geboorte.

Muizen: De bruine muis Cumulina werd in 1997 geboren aan de universiteit in Hawaii.

Katten: CopyCat werd geboren in 2002 in Texas.

Honden: Snuppy is een gekloonde hond geboren in Korea. Hoewel er twijfels waren over zijn authenticiteit werd via dna-testen bevestigd dat het wel degelijk ging om een kloon.

Apen: In 2004 kondigden onderzoekers uit Pittsburg aan dat ze gekloonde apenembryo's hadden gemaakt en ingeplant bij enkele wijfjes. Geen enkele zwangerschap duurde langer dan een maand.

  1. Waarom ayahuasca kan helpen tegen stress en depressies
    Video

    Waarom ayahuasca kan helpen tegen stress en depressies

    Ayahuasca, nog nooit van gehoord? De uitzending van het televisieprogramma Rambam over ayahuasca heeft veel stof doen opwaaien; hallucineren, braken en urenlang trippen. Volgens de programmamakers zouden er vele gevaren aan het gebruik van deze relatief onbekende drug zitten, maar wetenschappers zijn het hier niet volledig mee eens. De drug zou namelijk kunnen bijdragen aan het verhelpen van stress en depressies. Maar wat kan ayahuasca doen wat een regulier antidepressivum niet kan bereiken?