We willen alles groen en duurzaam, maar niet investeren: hoe zit dat?

VideoDe vraag wie er wil verduurzamen, is vaak een retorische. Dat willen we namelijk unaniem; een schonere lucht, ijskappen die bevroren blijven en minder overstromingen. Maar wat doen we er vervolgens aan? Soms maar weinig. 

Waarom het zo moeilijk is mensen te bewegen te investeren in verduurzaming is volgens Helen Toxopeus (Erasmus Universiteit / Universiteit Utrecht) logisch en tegelijkertijd paradoxaal. Bij de investering in duurzaamheid hebben veel mensen baat, maar de kosten worden vaak door een kleine groep/individu gedragen.

Maar hoe kan dit nou als we allemaal weten dat groen één van de oplossingen is voor ons grote klimaatprobleem? Toxopeus vertelt in haar college bij de Universiteit van Nederland hoe groene daken zouden kunnen bijdragen aan de oplossing en hoe mensen bewogen kunnen worden hierin te investeren.

Volledig scherm
© Frans Nikkels

Kosten

Toxopeus gebruikt hierbij het groendak om het ‘tragedy of the commons’ fenomeen toe te lichten; door een groendak te plaatsen worden veel mensen er beter van, maar jij bent de enige die er in eerste instantie aan betaalt. Niet alleen heeft dus de eigenaar van het dak voordelen, ook medestedelingen pikken een graantje mee. Door deze versnippering van voordelen vinden de meeste huiseigenaren de baten niet opwegen tegen de kosten. Dit illustreert precies waarom ons klimaatprobleem zo lastig is om aan te pakken.

Het gaat hier namelijk om gemeenschappelijke goederen; in dit geval goederen die uitgeput raken door gebruik maar waarvan mensen niet kunnen worden uitgesloten. Neem bijvoorbeeld schone lucht. Het raakt wel op, maar niemand kan ervan worden uitgesloten. Hoe kun je deze schone lucht dan beschermen? Daarvoor worden vaak twee oplossingen geopperd: een sterke overheid om het te reguleren (zoals het klimaatakkoord) of het gebruik van marktwerking door een prijskaartje aan CO2 uitstoot te hangen. Beide oplossingen blijken echter niet goed te werken.

Collectief

Elinor Ostrom heeft daarom een derde oplossing bedacht: de collectieve actie. Ostrom’s onderzoek heeft laten zien dat individuen, onder bepaalde omstandigheden, wel degelijk bereid zijn bij te dragen aan collectieve goederen. Dit betekent dat ze hun individuele beslissingen zo afstemmen dat ze een positieve bijdragen leveren voor alle betrokkenen. En dit zou kunnen worden ingezet bij het investeren in een groendak. Hiervoor zou in het bijzonder crowdfunding, ook wel publieksfinanciering genoemd, kunnen worden gebruikt. Deze manier van financiering verzorgt direct contact tussen investeerders en ondernemers in plaats van financiering door middel van een bank.

Crowdfunding

Hoe kun je door middel van crowdfunding mensen bereid krijgen om samen te investeren in een groendak? Toxopeus noemt in haar college drie manieren om dit te bewerkstelligen:

1. Gebruik je sociale netwerken. Deze mensen vertrouwen je en zijn meer geneigd bij te dragen.

2. Zoek mensen met een voordeel. Vraag bijvoorbeeld de buren die uitzicht hebben op jouw dak.

3. Laat zien dat anderen mee doen en stel een deadline. Zo ontstaat er na-aap gedrag.

Dus hoe maakt investeren in een groendak ons minder individualistisch? Dit komt doordat een deel van de baten collectieve baten zijn. Het investeren hierin is een uitdaging waar we continu tegen aan lopen in onze tijd. We hoeven volgens Toxopeus niet altruïstisch te worden maar we moeten slimmer gaan worden in het samenwerken om de collectieve baten te verzorgen. Zo is investeren in een groendak winst voor iedereen en maakt het ons daarmee minder individualistisch. 

  1. Zoektocht naar buitenaards leven: zo vind je een alien
    Video

    Zoektocht naar buiten­aards leven: zo vind je een alien

    Al jaren fantaseren ze in Hollywood over de mogelijkheid dat er buitenaards leven bestaat. En wij fantaseren natuurlijk uitbundig met ze mee! Want het kan toch bijna niet dat er in die oneindige hoeveelheid planeten en sterren in ons heelal maar één intelligent soort wezen bestaat? De vraag is alleen: waar begin je met zoeken? Sterrenkundige Lucas Ellerbroek (Universiteit van Amsterdam) neemt je in zijn college mee op zoektocht.