De Nederlandse bouw lijdt onder het stikstofprobleem: Kiezen voor natuur of economie?

videoHet stikstofprobleem is een veelkoppig monster, zo drong het langzaam tot Nederland door de laatste weken. Zo’n 18.000 projecten worden door de rechter gedwarsboomd omdat bij beschermde natuurgebieden de concentratie stikstof te hoog is. Kiezen we voor de natuur of de economie, vraagt wetenschapper Jan Willem Erisman zich af. 

Volledig scherm
© ANP

In het zaterdagkatern van deze krant en uiteraard op deze nieuwssite worden morgen alle belangrijke vragen over het stikstofprobleem beantwoord. In bovenstaande video noemt Erisman stikstof ‘de uitdaging van de 21ste eeuw’. 

Ondertussen roeren projectontwikkelaars en bouwers zich. Ze zoeken een sleutel om met name woningbouw snel een zetje te kunnen geven, gezien het belang van huizen bouwen voor de maatschappij. In veel gebieden heerst woningnood en bouwen wordt gezien als de enige oplossing. Ook onderhoud en aanleg van wegen en zelfs het neerzetten van windmolens komen in gevaar.

Onderzoek

Volgens Jan Fokkema van NEPROM, de vereniging voor projectontwikkelaars, is het absurd dat de bouw slachtoffer is geworden van de stikstofuitspraak. ,,Wij hebben een onderzoeksbureau ingeschakeld om alle inzichten tot de juiste proporties terug te brengen. De verwachting is dat daaruit duidelijk wordt dat de uitstoot bij de bouw nihil is. Wij vinden dat er snel een oplossing moet komen voor met name woningbouw.’’

Uit openbare gegevens van de website emissieregistratie.nl blijkt dat de bouw inderdaad maar een klein deel (11 kiloton, nog geen 3 procent) van de totale stikstof uitstoot. ,,Daar hoort alles bij. Dus ook de aanleg van wegen, waarvoor veel grond verzet moet worden. Woningbouw is nog maar voor een fractie verantwoordelijk van de totale bouwuitstoot’’, aldus Fokkema.

D66 wees vorige week naar de landbouw als grootste probleemveroorzaker. Via de mest van dieren komt ammoniak (een stikstofverbinding) terecht in de natuur. De partij stelt voor om de veestapel te halveren, zodat bouwprojecten weer door kunnen gaan. 

Of zo’n rigoureuze omslag nodig is, is de vraag. ,,Volgens mij kunnen we bij wijze van spreken het hele woningbouwprobleem oplossen door twee boeren in Nederland uit te kopen’’, zegt Jan Fokkema. ,,Daarmee zou je al genoeg hebben gecompenseerd voor de hoeveelheid stikstof die wordt uitgestoten bij de bouw van een huis. Nieuwe huizen stoten zelf geen stikstof meer uit, want die worden tegenwoordig duurzaam verwarmd.’’

Niet zo simpel

Quote

Een projectont­wik­ke­laar die een boer kan uitkopen om door te kunnen gaan met bouwen, zal niet twijfelen

Jan Fokkema, NEPROM, vereniging projectontwikkelaars.

Maar zo simpel is het niet, weet een woordvoerder van de gemeente Roermond. In de Limburgse plaats zouden in de buurt van drie verschillende beschermde natuurgebieden 470 woningen worden bijgebouwd, maar daar heeft de Raad van State een stokje voor gestoken. De vraag is wat de precieze belasting op die natuurgebieden nu is door industrie, wegen en boerenbedrijven. ,,We wachten op antwoord uit Den Haag op de vraag met welke grenzen we moeten rekenen. En dan pas kunnen we denken aan compensatie’’, aldus de woordvoerder.

Wat de overheden, projectontwikkelaars en bouwers willen weten? ,,Wat er nodig is om een bouwproject toch te mogen uitvoeren’’, zegt Jan Fokkema van NEPROM. ,,Honderd woningen op 1 kilometer afstand van een natuurgebied... dat is nog geen gram stikstof per jaar per hectare in dat natuurgebied, zo hebben we uit laten rekenen. Hoeveel varkens zouden we moeten opofferen om dat project toch door te laten gaan? Een projectontwikkelaar die een boer kan uitkopen om door te kunnen gaan met bouwen, zal niet twijfelen. De stilstand van nu kost tientallen miljoenen euro’s, dus zo’n uitgave valt wellicht in het niet.’’

Bouwend Nederland verwacht dat binnen een paar maanden de eerste bouwers omvallen vanwege de stikstofproblematiek. ,,Dit kan duizenden banen gaan kosten. We koersen zo af op een nieuwe bouwcrisis’’, zegt een woordvoerder. Maar zelf met de pet rondgaan om met de bouwers het probleem op te lossen, ziet Bouwend Nederland niet zitten. ,,We vinden dat wegens het maatschappelijk belang en de tijdelijkheid van de extra uitstoot woningbouw en het onderhoud aan wegen mogelijk moet blijven. De bouw in die sectoren zou moeten worden uitgezonderd van stikstofregels.’’

Geen ‘list’

Milieuorganisaties en politici van natuurgezinde partijen zijn bang dat het kabinet met zo’n oplossing komt, oftewel géén compensatie-eis voor bouwers, terwijl de rechter daar wel om vraagt. Minister Cora van Nieuwenhuizen (VVD) had het al over een ‘list’ om vliegveld Lelystad toch te kunnen openen. Ook valt hier en daar het pleidooi om de stikstofnorm te verhogen. In Nederland ligt de drempel een stuk lager dan in omringende landen. Onder anderen Hans de Boer van de ondernemersorganisatie VNO-NCW stelde dat voor. De strekking: kleine projecten die nauwelijks stikstof uitstoten zouden dan alsnog mogen doorgaan, zonder directe compensatie.

Toch is het debat nu zo scherp, dat de vraag is of het kabinet, de ontwikkelaars en bouwers nog weg kunnen komen met dergelijke oplossingen. De keuze ‘natuur of economie’ zoals Jan Willem Erisman de spagaat in de video voorstelt, betekent toch echt dat we ergens in moeten minderen als we de natuur willen beschermen.

  1. ‘Hypotheekadviseur vangt geld voor doorverwijzen klant naar energieverkopers’

    ‘Hypotheek­ad­vi­seur vangt geld voor doorverwij­zen klant naar energiever­ko­pers’

    Hypotheekadviseurs krijgen geld van commerciële partijen als keukenboeren, installateurs van zonnepanelen en energiebedrijven voor elke nieuwe klant die zij aanbrengen. Die vergoeding kan van een paar tientjes oplopen tot honderden euro’s. De eigen beroepsorganisatie van hypotheekadviseurs, de Nederlandse Vereniging van Hypothecair Planners (NVHP), trekt hierover aan de bel: ,,Klanten hebben vaak geen idee.’’