Volledig scherm
Een bouwproject in Amsterdam. Er wordt wel gebouwd, maar lang niet genoeg om aan de grote vraag te voldoen. © ANP

Nieuwbouw stagneert in regio's waar huizen het meest nodig zijn

Het tekort aan nieuwbouwwoningen in Nederland groeit. Er wordt te weinig gebouwd, onder meer door hoge kosten en te weinig bouwpersoneel. Opvallend is dat er aanzienlijk minder huizen worden gebouwd op de plekken in Nederland waar de woningnood het hoogste is. Dat blijkt uit een analyse van de Rabobank.

Vooral rond de grote steden in de Randstad, een deel van de Brabantse steden en in de regio Arnhem-Nijmegen ziet de bank een terugval in de nieuwbouwproductie. In de regio Rijnmond (Rotterdam) en omgeving Den Haag daalde het aantal opgeleverde nieuwe woningen in 2018 zelfs met 27 procent ten opzichte van 2017. De trend zet door in de komende jaren, want het aantal bouwvergunningen daalt ook sterk. De vergunninguitgifte in de regio Amsterdam en Rijnmond daalde bijvoorbeeld met bijna 30 procent.

Volledig scherm
In totaal is het aantal afgegeven vergunningen nagenoeg gelijk gebleven, maar de verschillen per regio zijn groot. Daar waar de vraag naar huizen het grootste is, wordt het minste nieuwbouw gepleegd.

Marktwerking probleem

Marktanalist Leontien de Waal van de Rabobank zegt dat het gebrek aan nieuwbouw heeft te maken met de tekorten aan personeel en prijsstijgingen van materialen. ,,Bouwbedrijven zijn selectief geworden in hun keuze voor projecten. Ze vragen dus ook minder bouwvergunningen aan en nemen minder gretig klussen aan als die niet genoeg rendement opleveren. We zien dat terug in de gemiddelde prijs van een nieuwbouwwoning. Die ligt met 398.000 euro een ton hoger dan die van bestaande woningen. In verhouding worden er minder betaalbare woningen gebouwd, zowel in de koop- als huursector.”

De marktwerking tijdens tekorten heeft ook effect op het gedrag van gemeentes, denkt De Waal. ,,Gemeentes hebben een dubbele rol. Ze hebben er belang bij dat er gemixt wordt gebouwd: betaalbaar, huur, koop. Maar ze willen ook hun grond voor een goede prijs verkopen, zodat er geld binnenkomt voor nieuwe voorzieningen. Schaarste helpt gemeentes de prijs op te drijven van de grond, dus is er ook een belang om niet te veel nieuwbouwgrond snel te verkopen.”

Quote

Schaarste helpt gemeentes de prijs op te drijven van de grond, dus is er ook een belang om niet te veel nieuwbouw­grond snel te verkopen

Leontien de Waal, Marktanalist Rabobank

In de crisis zijn er te veel arbeidskrachten ontslagen, denkt De Waal. ,,De conclusie dringt zich op dat het van de overheden niet verstandig was om in de crisis ook bouwopdrachten in te trekken. Als op dat moment juist was geïnvesteerd, tegen de marktontwikkeling in, dan waren er nu niet zulke grote tekorten geweest.”

Vertrouwen daalt

De huizenprijzen blijven stijgen en het vertrouwen in de woningmarkt is op het laagste punt sinds 2014. Bijna de helft van de Nederlanders vindt het een ongunstig moment om een huis te kopen. Dat is terug te zien in de tegenvallende verkoopcijfers van nieuwbouwwoningen. In de tweede helft van 2018 werden maar liefst 9,1 procent minder woningen verkocht dan in dezelfde periode in 2017. 

Leontien de Waal ziet een deel van de oplossing in ‘slimmer bouwen'. ,,Bijvoorbeeld door andere technieken te gebruiken. Veel bedrijven bouwen al een deel van de huizen in de fabriek. Het is dan niet meer nodig om op de bouwlocaties zelf een muur te metselen.” 

Het aantal openstaande vacatures is gedurende 2018 met 2.400 toegenomen tot 16.600. Volgens Rabobank is het nodig om extra in scholing te investeren van bouwmedewerkers. Verder gaan bedrijven vaker projectoverstijgende samenwerkingen aan met partners om verzekerd te zijn van voldoende personeel en de loonkostenstijging te beperken.